Báo cáo mới công bố của Ngân hàng Nhà nước cho thấy tốc độ tăng dư nợ cho vay tiếp tục chậm lại song vượt xa lượng vốn huy động, dấu hiệu cho thấy thanh khoản của hệ thống ngân hàng vẫn chưa hết căng thẳng.

Lượng vốn huy động tại các tổ chức tín dụng tháng 12/2009 ước tăng 0,53% so với cuối tháng trước và tăng 26,98% so với 31/12/2008, theo số liệu của Ngân hàng Nhà nước. Trong khi đó, dư nợ tín dụng tăng 0,87% trong tháng 12 và tăng 37,73% trong cả năm 2009.

Thiếu vốn khả dụng dịp cuối năm dường như đã trở thành quy luật với hệ thống ngân hàng, khi nhu cầu chi tiêu tăng cao còn lượng tiền gửi vào giảm. Tuy nhiên, tình hình cuối năm 2009 và đầu 2010 trở nên căng thẳng hơn sau thời gian các ngân hàng đẩy mạnh cho vay theo chương trình kích thích kinh tế.

Chính sách tiền tệ bắt đầu được thắt chặt hơn kể từ tháng 12, lãi suất cơ bản tăng từ mức 7% lên 8% một năm, nhưng các ngân hàng chỉ được phép ấn định lãi suất huy động ở mức tối đa 10,5% thay vì 12% theo quy định. Hầu hết các ngân hàng đều huy động vốn ở mức kịch trần 10,5% và giữa các kỳ hạn tiền gửi mức chênh lệch không đáng kể, khiến lượng tiền gửi vào ngân hàng đã ít lại chỉ tập trung chủ yếu ở các kỳ hạn ngắn. Các doanh nghiệp muốn vay vốn dài hạn để đầu tư, kinh doanh lúc này rất khó khăn.

Nhu cầu chi tiêu trong dân cư tăng cao cuối năm, các ngân hàng càng khó huy động vốn. Ảnh: Hoàng Hà

Theo thống kê của Ngân hàng Nhà nước, trong tuần 8-14/1, doanh số giao dịch trên thị trường liên ngân hàng (nơi các ngân hàng vay mượn vốn của nhau) bình quân mỗi ngày đạt khoảng 13.170 tỷ VND và 321 triệu USD. So với tuần trước, doanh số giao dịch mỗi ngày giảm 5.500 tỷ đồng và 164 triệu USD. Với kỳ vọng giảm bớt áp lực thanh khoản cho các ngân hàng, hôm 6/1, Ngân hàng Nhà nước đã bơm khoảng 15.000 tỷ đồng cho các ngân hàng thông qua thị trường mở.

Việc tín dụng tăng trưởng ở mức cao và vượt xa huy động không chỉ khiến thanh khoản của các ngân hàng căng thẳng, mà gây áp lực tới lạm phát. Nhiều chuyên gia cho rằng lạm phát có thể quay trở lại 6-7 tháng sau khi tốc độ tăng trưởng tín dụng đạt cực đại. Trong báo mới về kinh tế châu Á quý I, Ngân hàng Hong Kong Thượng Hải – HSBC cũng dự báo chỉ số giá tiêu dùng của Việt Nam có thể ở mức hai con số, và đạt cực đại vào quý II và quý III (lần lượt đạt 12% và 11%).

Các chuyên gia HSBC cho rằng việt Ngân hàng Nhà nước Việt Nam tăng lãi suất cơ bản từ 7% lên 8% là đúng hướng và đã đến lúc Việt Nam cần nhanh chóng rút lui khỏi các biện pháp nới lỏng tài khóa và tiền tệ. Theo khuyến nghị của HSBC, lãi suất cơ bản có thể tăng cao hơn trong năm nay, lần lượt đạt 9 – 10 – 11 và 12% trong các quý I – II – III và IV.

Song Linh